Krajowa Administracja Skarbowa (KAS). Donosy
W 2025 roku wyraźnie wzrosła liczba informacji sygnalnych kierowanych do jednostek Krajowej Administracji Skarbowej. Dane pokazują, że zjawisko to przybiera na sile, choć niekoniecznie oznacza pogorszenie przestrzegania prawa podatkowego. Coraz częściej wskazuje się na rosnącą aktywność społeczną oraz łatwiejszy dostęp do wiedzy prawnej.
Wzrost liczby zgłoszeń rok do roku
Z danych wszystkich izb administracji skarbowej wynika, że w 2025 roku odnotowano 84,4 tys. informacji sygnalnych. To wzrost o 5,8% w porównaniu z 2024 rokiem, kiedy takich zgłoszeń było 79,8 tys. Jeszcze wyraźniej widać zmianę w dłuższej perspektywie – względem 2023 roku liczba ta zwiększyła się o 10,6%, z poziomu 76,3 tys.
Choć liczby rosną, eksperci podkreślają, że nie musi to oznaczać większej skali nieprawidłowości podatkowych. Może to być efekt większej świadomości obywateli i ich gotowości do reagowania na potencjalne naruszenia.
Większa świadomość społeczna i wpływ sytuacji gospodarczej
Rosnąca liczba zgłoszeń może być związana z lepszym dostępem do informacji prawnych oraz działaniami edukacyjnymi prowadzonymi przez instytucje publiczne. Obywatele coraz sprawniej poruszają się w przepisach i wiedzą, gdzie zgłaszać nieprawidłowości.
Nie bez znaczenia pozostaje także sytuacja gospodarcza. Wysoka inflacja i presja finansowa sprawiają, że społeczeństwo staje się bardziej wyczulone na przypadki unikania opodatkowania czy nieuczciwego zarabiania. Dodatkowo nagłaśniane w mediach sprawy pokazują, że zgłoszenia mogą przynosić realne efekty.
Nawet 70% zgłoszeń z powodów osobistych
Analizy wskazują, że nawet do 70% informacji sygnalnych może być motywowanych konfliktami osobistymi. Wśród najczęstszych powodów pojawiają się:
- spory sąsiedzkie
- napięcia rodzinne i rozwody
- konflikty między pracownikami a pracodawcami
- rywalizacja biznesowa
Często impulsem do zgłoszenia jest zauważalna poprawa sytuacji materialnej innej osoby, która bywa interpretowana jako efekt nieuczciwych działań, choć nie zawsze ma to pokrycie w rzeczywistości.
Kto najczęściej składa doniesienia?
Najczęściej autorami zgłoszeń są osoby z najbliższego otoczenia:
- pracownicy
- członkowie rodziny
- sąsiedzi
- kontrahenci
Zgłoszenia trafiają do urzędów zarówno tradycyjną drogą – pocztą lub osobiście – jak i elektronicznie, np. poprzez e-mail.
Anonimowość zgłoszeń – zaleta i problem
Zdecydowana większość informacji sygnalnych ma charakter anonimowy. Taka forma ma swoje zalety – zwiększa poczucie bezpieczeństwa i zachęca do działania w interesie publicznym. Jednocześnie niesie ryzyko zgłoszeń pochopnych, opartych na emocjach lub domysłach.
W praktyce wiele doniesień zawiera bardzo ogólne informacje, które utrudniają lub wręcz uniemożliwiają ich weryfikację.
Wyzwania dla administracji skarbowej
Rosnąca liczba zgłoszeń oznacza konieczność sprawnego ich filtrowania i analizowania. Administracja musi oddzielać informacje wartościowe od tych, które wynikają z konfliktów osobistych lub nie mają podstaw faktycznych.
To duże wyzwanie organizacyjne, ponieważ nadmiar nieprecyzyjnych zgłoszeń może utrudniać wykrywanie rzeczywistych naruszeń prawa.
Zmienia się podejście do sygnalistów
Stopniowo zmienia się społeczne postrzeganie osób zgłaszających nieprawidłowości. Coraz częściej podkreśla się ich rolę w dbaniu o interes publiczny, a negatywne skojarzenia związane z donosami zaczynają tracić na znaczeniu.
Mimo to wielu obywateli nadal wybiera anonimowość, obawiając się konsekwencji społecznych lub zawodowych.
Potrzeba edukacji i lepszej selekcji zgłoszeń
Eksperci wskazują, że kluczowe znaczenie ma dalsza edukacja społeczeństwa oraz rozwój mechanizmów weryfikacji zgłoszeń. Ważne jest, aby:
- promować odpowiedzialne zgłaszanie nieprawidłowości
- ograniczać wpływ emocji na decyzję o złożeniu donosu
- usprawniać proces selekcji informacji przez administrację
Tylko w ten sposób możliwe będzie skuteczne wykorzystanie potencjału informacji sygnalnych przy jednoczesnym ograniczeniu ich negatywnych skutków.
