Koszty pracy i braki kadrowe – wyzwania polskich firm w 2026 roku
Blisko 47 proc. pracodawców uważa, że wysokie koszty pracy są obecnie największym wyzwaniem na rynku pracy – wynika z badania Trenkwalder Polska przeprowadzonego wśród 500 firm. Problem ten szczególnie dotyka małe i średnie przedsiębiorstwa, wśród których 57,5 proc. wskazuje koszty pracy jako istotną barierę dalszego rozwoju.
Mniejsi przedsiębiorcy odczuwają presję kosztową najsilniej
Oprócz rosnących kosztów zatrudnienia firmy zmagają się także z niedoborami kadrowymi, wysoką rotacją pracowników oraz lukami kompetencyjnymi. Te czynniki dodatkowo ograniczają możliwości rozwoju, szczególnie w warunkach niepewności gospodarczej i słabszego popytu.
Niskie inwestycje i niepewność popytu wpływają na nastroje firm
Analiza rynku pracy w 2025 roku pokazuje, że jednym z kluczowych problemów jest niski poziom inwestycji w Polsce. Towarzyszy temu wysoka niepewność popytu oraz ostrożne prognozy sprzedaży, co przekłada się na zachowawcze podejście przedsiębiorców do zatrudnienia i wynagrodzeń.
Dynamiczny wzrost kosztów pracy w ostatnich latach
Z danych GUS z badania „Koszty pracy” wynika, że średni miesięczny koszt pracy na jednego zatrudnionego w 2024 roku wyniósł niemal 11 tys. zł, co oznacza wzrost o ponad 52 proc. w porównaniu do 2020 roku. Największe skoki kosztów odnotowano w latach 2023–2024, co było bezpośrednio związane z dynamicznym wzrostem płacy minimalnej.
Płaca minimalna a całkowite koszty zatrudnienia
Minimalne wynagrodzenie wzrosło z 3490 zł brutto w styczniu 2023 roku do 4806 zł brutto od stycznia 2026 roku. Wzrost płacy zasadniczej powoduje jednak także automatyczny wzrost pozostałych kosztów pracowniczych, takich jak składki, dodatki i świadczenia, co znacząco podnosi całkowity koszt zatrudnienia.
Rosnący udział kosztów pracy w kosztach operacyjnych firm
Narodowy Bank Polski wskazuje, że udział kosztów pracowniczych w kosztach operacyjnych przedsiębiorstw wzrósł z około 12,5 proc. w 2021 roku do 14,4 proc. obecnie. Dodatkowe zmiany legislacyjne planowane na 2026 rok mogą ten udział jeszcze zwiększyć, co już dziś wpływa na strategie finansowe firm.
Koszty pracy barierą rozwoju dla większości firm
Raport Trenkwalder Polska „Wyzwania pracodawców. Strategie budowania lojalności pracowników” pokazuje, że 76,4 proc. firm uznaje rosnące koszty pracy za duże lub bardzo duże wyzwanie. Jedynie 4,3 proc. przedsiębiorstw nie postrzega tego problemu jako istotnego w porównaniu z innymi trudnościami.
Ostrożne podejście do podwyżek wynagrodzeń w 2026 roku
Wzrost kosztów zatrudnienia oraz umiarkowane prognozy gospodarcze sprawiają, że pracodawcy ostrożnie planują podwyżki płac. Ponad 50 proc. firm deklaruje wzrost wynagrodzeń na poziomie 2–4 proc., nieco ponad 20 proc. planuje podwyżki 4–7 proc., a jedynie 5 proc. przewiduje wzrost płac rzędu 10 proc.
Inwestycje w technologię i podwykonawstwo zamiast wzrostu zatrudnienia
W odpowiedzi na presję kosztową przedsiębiorcy coraz częściej analizują całkowity koszt jednego pracownika i rozważają alternatywne rozwiązania, takie jak inwestycje w technologie, automatyzację procesów czy korzystanie z usług podwykonawców.
Rosnące znaczenie elastycznych form zatrudnienia
Wraz ze wzrostem kosztów pracy rośnie zapotrzebowanie na elastyczne formy zatrudnienia, w tym pracę tymczasową. Dane z rynku pokazują, że od 2024 roku systematycznie rośnie liczba pracowników tymczasowych, co pozwala firmom szybciej reagować na zmieniające się warunki gospodarcze i prawne.
Braki kadrowe nadal dużym problemem dla firm
Kolejnym istotnym wyzwaniem pozostają braki kadrowe, które wskazało 31 proc. badanych firm. Zdaniem przedsiębiorców wynikają one głównie z braku wykwalifikowanych kandydatów, natomiast pracownicy jako główną przyczynę wskazują zbyt niskie oferowane wynagrodzenia. Rozbieżność oczekiwań płacowych sprzyja wzrostowi rotacji, która w 2025 roku była problemem dla 30,4 proc. firm.
Demografia i luki kompetencyjne pogłębiają problemy rynku pracy
Na sytuację kadrową wpływa także niekorzystna demografia. Do 2035 roku z polskiego rynku pracy może zniknąć ponad 2 mln pracowników. Problem pogłębia brak spójnej polityki migracyjnej oraz niedostosowanie systemu edukacji do dynamicznych zmian technologicznych i potrzeb rynku.
Zmiany technologiczne zmieniają strukturę zatrudnienia
Prognozy na 2026 rok wskazują na potencjalny wzrost zatrudnienia w ujęciu kompetencyjnym, a nie liczbowym. Firmy coraz częściej koncentrują się na pozyskiwaniu specjalistów z obszarów technologicznych, inżynieryjnych i operacyjnych, jednocześnie ograniczając liczbę stanowisk powtarzalnych i łatwych do automatyzacji.
Spadek liczby ofert pracy w 2025 roku
Dane z raportu Grant Thornton „Oferty pracy w Polsce” pokazują, że w listopadzie 2025 roku opublikowano 208 948 nowych ogłoszeń o pracę, co oznacza spadek o 9 proc. rok do roku i 17 proc. miesiąc do miesiąca. Największe spadki dotyczyły pracowników fizycznych, marketingu i HR, natomiast wzrosty odnotowano w zawodach medycznych i prawniczych.
