S19 Rzeszów – Babica. Tunel. Budowa
Budowa drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe – Babica osiągnęła jeden z najważniejszych kamieni milowych. Maszyna TBM „Karpatka” zakończyła drążenie pierwszej nawy tunelu drogowego i przebiła się na północną stronę wzgórza Grochowiczna.
To jednak nie koniec prac – wręcz przeciwnie. Przed wykonawcą kilka miesięcy intensywnych działań przygotowujących maszynę do rozpoczęcia drążenia drugiej nitki tunelu.
fot. GDDKiA
Tunel S19 Rzeszów – Babica. Najbardziej zaawansowany obiekt inżynierski w regionie
Tunel drogowy powstający na odcinku S19 Rzeszów Południe – Babica będzie miał 2255 metrów długości i składał się z dwóch niezależnych naw. Zostaną one połączone 15 przejściami poprzecznymi oraz dodatkowym przejazdem awaryjnym.
Każda nawa tunelu została zaprojektowana z:
-
dwoma pasami ruchu,
-
pasem awaryjnym,
-
opaskami bezpieczeństwa.
To pierwszy tunel drogowy tej skali realizowany w województwie podkarpackim metodą TBM.
Maszyna TBM „Karpatka”. Jak powstawał tunel pod Grochowiczną?
Drążenie tunelu realizowane jest przy użyciu maszyny TBM (Tunnel Boring Machine) o nazwie „Karpatka”, dostarczonej wraz z technologią i know-how przez firmę Acciona Construcción, partnera Mostostalu Warszawa.
Najważniejsze parametry TBM:
-
długość: 114 m
-
średnica: 15 m
-
masa: ok. 4400 ton
-
moc: 12 silników po 1 MW
-
pierścień skrawający: 400 ton, 471 narzędzi
-
maksymalna głębokość pracy: ponad 100 m
Prefabrykacja obudowy tunelu na miejscu budowy
Elementy obudowy tunelu powstawały w specjalnej hali prefabrykacji w Lutoryżu, zlokalizowanej na terenie przyszłego MOP Lutoryż. Na miejscu działała kompletna linia produkcyjna, wyposażona m.in. w cztery suwnice oraz węzeł betoniarski.
Fakty liczbowe:
-
waga jednego segmentu: do 14 ton,
-
10 elementów = 1 pierścień,
-
ok. 1100 pierścieni na jedną nawę.
Drążenie pierwszej nawy tunelu. Liczby pokazują skalę przedsięwzięcia
Podczas realizacji pierwszej nitki tunelu:
-
wydobyto ok. 950 tys. ton urobku,
-
zużyto ok. 23 tys. MWh energii elektrycznej,
-
zamontowano ponad 11 tys. prefabrykatów,
-
na jednej zmianie pracowało średnio 55 osób.
Trudna geologia i metan. Dlaczego drążenie trwało dłużej?
Pierwotnie zakładano, że wydrążenie jednej nawy zajmie ok. 10 miesięcy. W praktyce czas ten uległ wydłużeniu ze względu na:
-
skomplikowane warunki geologiczne i hydrologiczne,
-
awarie maszyny,
-
obecność metanu, wykrytą w lipcu 2023 r.
Konieczne było doposażenie TBM w dodatkowe systemy:
-
detekcji metanu,
-
wzmocnionej wentylacji,
-
specjalne procedury bezpieczeństwa.
Dzięki temu, mimo okresowego występowania gazu, przerwy w pracy były krótkotrwałe.
Pierwsza nawa gotowa. Co teraz dzieje się z maszyną TBM?
Zakończenie drążenia pierwszej nawy nie oznacza natychmiastowego startu kolejnej. Obecnie wykonawca przygotowuje się do wyciągnięcia maszyny TBM z pierwszej nawy tunelu, co jest skomplikowaną operacją techniczną.
Kolejne etapy obejmują:
-
Demontaż wybranych elementów TBM,
-
Wyciągnięcie maszyny na portal północny,
-
Obrócenie TBM, aby mogła rozpocząć drążenie drugiej nawy,
-
Pełny przegląd techniczny i serwis,
-
Naprawę oraz modernizację wybranych podzespołów.
Cały ten proces potrwa kilka miesięcy. Dopiero po jego zakończeniu możliwe będzie rozpoczęcie drążenia drugiej nitki tunelu.
Kiedy rozpocznie się drążenie drugiej nawy tunelu S19?
Nie ma jeszcze dokładnej daty startu drugiego drążenia. Termin będzie uzależniony od:
-
stanu technicznego maszyny po pierwszym etapie,
-
zakresu koniecznych napraw,
-
planowanych modyfikacji TBM, które mają usprawnić dalsze prace.
Szacuje się, że przygotowanie, obrót i serwis TBM potrwają łącznie kilka miesięcy.
Prace w gotowej nawie tunelu. Co powstanie jako pierwsze?
Równolegle do przygotowań TBM rozpoczną się roboty w już wydrążonej nawie, obejmujące:
-
wykonanie płyty podjezdniowej,
-
budowę konstrukcji nawierzchni jezdni,
-
przygotowanie przestrzeni pod instalacje tunelowe.
Jezdnia zostanie wykonana w najszerszym miejscu tunelu i będzie miała dwa pasy ruchu oraz pas awaryjny.
S19 Rzeszów Południe – Babica. Zakres całej inwestycji
Kontrakt realizuje konsorcjum Mostostal Warszawa – Acciona Construcción. Umowę podpisano w lipcu 2020 r., a roboty budowlane rozpoczęły się w kwietniu 2022 r.
Zakończenie inwestycji planowane jest na styczeń 2028 r.
Zakres prac obejmuje m.in.:
-
10,3 km drogi ekspresowej S19,
-
tunel o długości 2,3 km,
-
6 estakad,
-
2 wiadukty nad S19,
-
przejazd nad linią kolejową,
-
przejścia dla zwierząt,
-
Centrum Zarządzania Tunelem (pierwsze w regionie),
-
MOP Lutoryż w obu kierunkach,
-
lądowiska LPR.
Aktualne zaawansowanie robót wynosi ok. 57 proc.
