Prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzykiem, że jeden z partnerów biznesowych może stracić płynność finansową i ogłosić upadłość. Dla wierzyciela – przedsiębiorcy, który nie otrzymał zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi – taka sytuacja rodzi szereg wątpliwości prawnych i organizacyjnych. Co zrobić, gdy kontrahent upada? Jakie kroki podjąć, aby odzyskać chociaż część należności? W poniższym poradniku wyjaśniamy, jak przebiega postępowanie upadłościowe z punktu widzenia wierzyciela oraz dlaczego szybka i prawidłowa reakcja ma ważne znaczenie dla ochrony interesów firmy.
Najważniejsze informacje:
Gdy kontrahent ogłasza upadłość, wierzyciel powinien jak najszybciej dokonać zgłoszenia wierzytelności w postępowaniu upadłościowym– to podstawowy warunek udziału w podziale masy upadłościowej.
Termin na zgłoszenie bez ponoszenia kosztówwynosi30dni od obwieszczenia postanowienia o upadłości w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ).
Brak zgłoszenia oznacza de facto rezygnację z szansy na odzyskanie pieniędzy – wierzyciel nie zostanie uwzględniony przy podziale majątku upadłego.Wyjątkiem są wierzytelności zabezpieczone rzeczowo (np. hipoteką, zastawem), bowiem w ich przypadku nawet w razie braku ich zgłoszenia przez wierzyciela zostaną one umieszczone w spisie wierzytelności z urzędu.
Zgłoszenie po terminie jest nadal możliwe, ale wiąże się z obowiązkiem poniesienia zryczałtowanych kosztów postępowania oraz ograniczonym uwzględnieniem w planach podziału.Warto nadmienić, że ta opłata nie jest symboliczna,gdyż stanowi równowartość 15 % przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w trzecim kwartale roku ubiegłego
Warto w takiej sytuacji skonsultować się z doradcą restrukturyzacyjnym lub kancelarią specjalizującą się w prawie upadłościowym, aby uniknąć błędów formalnych i nie przegapić ustawowych terminów.
Spis treści:
- Upadłość kontrahenta – co to oznacza dla wierzyciela?
- Zgłoszenie wierzytelności – fundament ochrony interesów wierzyciela
- Co powinno zawierać zgłoszenie wierzytelności?
- Praktyczne wskazówki – jak minimalizować ryzyko
- Rola doradcy restrukturyzacyjnego w postępowaniu upadłościowym
- FAQ – najczęściej zadawane pytania
Upadłość kontrahenta – co to oznacza dla wierzyciela?
Ogłoszenie upadłości przez kontrahenta oznacza, że dłużnik stał się niewypłacalny – nie jest w stanie regulować swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Od momentu wydania przez sąd postanowienia o ogłoszeniu upadłości, majątek dłużnika staje się masą upadłościową, zarządzaną przez syndyka. Dla wierzyciela jest to chwila, w której indywidualne dochodzenie roszczeń – np. przez komornika – zostaje zastąpione postępowaniem zbiorowym, prowadzonym pod nadzorem sądu.
Co istotne, wszelkie dotychczasowe postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu zostają z mocy prawa umorzone, a nowe nie mogą być wszczynane. Wierzyciel traci więc dotychczasowe instrumenty przymusu i jedyną drogą do odzyskania należności staje się uczestnictwo w postępowaniu upadłościowym. Jak podkreśla adwokat Ewa Madejewska z Kancelarii Restrukturyzacyjnej Kaczor Madejewska, licencjonowany doradca restrukturyzacyjny: „Dla wierzyciela upadłość kontrahenta nie musi oznaczać całkowitej utraty pieniędzy, ale najważniejsze jest szybkie i prawidłowe działanie. Najczęstszym błędem, z jakim spotykamy się w praktyce, jest zwlekanie z reakcją – przedsiębiorcy liczą, że sytuacja się jakoś rozwiąże, tymczasem biegną ustawowe terminy, po których szanse na uczestnictwo w podziale masy upadłościowej drastycznie maleją”.
Zgłoszenie wierzytelności – fundament ochrony interesów wierzyciela
Najważniejszym krokiem, jaki powinien podjąć wierzyciel po uzyskaniu informacji o upadłości kontrahenta, jest zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. Jest to formalna czynność, która umożliwia wierzycielowi uczestnictwo w podziale majątku upadłego. Bez dokonania zgłoszenia wierzyciel nie zostanie uwzględniony przy podziale masy upadłościowej – niezależnie od tego, jak wysokie są jego roszczenia i jak dobrze udokumentowane.
Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. 2003 Nr 60, poz. 535 ze zm.), zgłoszenia wierzytelności dokonuje się syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – Krajowego Rejestru Zadłużonych (KRZ). Termin na dokonanie zgłoszenia wynosi 30 dni, licząc od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w KRZ.
Warto wiedzieć, że przekroczenie tego terminu nie zamyka ostatecznie drogi do zgłoszenia, jednak wiąże się z istotnymi konsekwencjami. Wierzyciel, który spóźni się ze zgłoszeniem, ponosi zryczałtowane koszty postępowania upadłościowego wynikłe z tego zgłoszenia – niezależnie od przyczyny opóźnienia. Ponadto spóźnione zgłoszenie nie ma wpływu na czynności już dokonane w postępowaniu, a wierzytelność uwzględnia się jedynie w planach podziału sporządzonych po jej uznaniu. W skrajnych przypadkach – gdy zgłoszenie nastąpi po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału – może ono zostać w ogóle pozostawione bez rozpoznania. Dlatego Kancelaria Restrukturyzacyjna Kaczor Madejewska wielokrotnie podkreśla w swoich materiałach, jak istotne jest bieżące monitorowanie sytuacji kontrahentów i szybka reakcja na sygnały ostrzegawcze.
Co powinno zawierać zgłoszenie wierzytelności?
Prawidłowo sporządzone zgłoszenie wierzytelności powinno zawierać następujące elementy: dane identyfikujące wierzyciela (imię i nazwisko lub nazwa firmy, numer PESEL lub KRS, NIP, adres korespondencyjny oraz dane kontaktowe), a także precyzyjne określenie wierzytelności wraz z należnościami ubocznymi – w tym odsetkami, kosztami procesu czy kosztami egzekucji. W zgłoszeniu należy również wskazać dowody potwierdzające istnienie wierzytelności, np. faktury, umowy, prawomocne orzeczenia sądowe. Ważną informacją jest też kategoria, do której wierzytelność ma zostać zaliczona – Prawo upadłościowe przewiduje cztery kategorie zaspokojenia, a przyporządkowanie do odpowiedniej z nich ma bezpośredni wpływ na kolejność i wysokość wypłat z masy upadłościowej. Należy jednak pamiętać, że przed zaspokojeniem wierzycieli z tych czterech kategorii, w pierwszej kolejności z majątku dłużnika pokrywane są koszty samego postępowania upadłościowego oraz zobowiązania masy upadłości
Specjaliści z Kancelarii Restrukturyzacyjnej Kaczor Madejewska zwracają uwagę, że błędy formalne w zgłoszeniu – nieprawidłowe oznaczenie wierzyciela, niewłaściwe wskazanie kategorii czy brak wymaganych dokumentów – mogą skutkować wezwaniem do uzupełnienia braków lub w gorszym scenariuszu, odmową uznania wierzytelności na liście. Dlatego warto rozważyć powierzenie tego zadania profesjonalnemu pełnomocnikowi, który posiada doświadczenie w obsłudze postępowań upadłościowych.
Praktyczne wskazówki – jak minimalizować ryzyko
Upadłość kontrahenta to sytuacja, której nie da się całkowicie wyeliminować, ale przedsiębiorca może znacząco ograniczyć jej negatywne skutki. Poniżej zamieszczamy kilka praktycznych wskazówek, które mogą okazać się pomocne.
Po pierwsze, warto systematycznie monitorować sytuację finansową najważniejszych partnerów biznesowych. Narzędziem, które ułatwia to zadanie, jest wspomniany Krajowy Rejestr Zadłużonych – dostępny bezpłatnie pod adresem krz.ms.gov.pl. W KRZ obwieszcza się m.in. postanowienia o ogłoszeniu upadłości oraz o otwarciu postępowań restrukturyzacyjnych. Regularne sprawdzanie rejestru pozwala wcześnie wychwycić sygnały ostrzegawcze i podjąć odpowiednie działania zanim upłyną terminy ustawowe.
Po drugie, zabezpieczenie wierzytelności jeszcze przed jej powstaniem – np. poprzez żądanie zaliczek, gwarancji bankowych, poręczeń czy zastrzeżenia własności towaru do momentu zapłaty – znacząco poprawia pozycję wierzyciela na wypadek problemów kontrahenta. Takie rozwiązania są stosunkowo proste do wdrożenia i nie wymagają dużych nakładów, a w sytuacji kryzysowej mogą okazać się decydujące dla odzyskania należności.
Po trzecie, w przypadku uzyskania informacji o upadłości kontrahenta, nie należy zwlekać.Pierwsze 30 dni od obwieszczenia postanowienia o upadłości to kluczowy okres, w którym wierzyciel powinien dokonać zgłoszenia wierzytelności i skompletować dokumentację. Im szybciej zostaną podjęte działania, tym większe szanse na sprawne uwzględnienie roszczenia na liście wierzytelności sporządzanej przez syndyka.
Rola doradcy restrukturyzacyjnego w postępowaniu upadłościowym
Choć postępowanie upadłościowe kojarzy się przede wszystkim z perspektywą dłużnika, profesjonalna pomoc prawna jest równie istotna po stronie wierzyciela. Doradca restrukturyzacyjny lub kancelaria specjalizująca się w prawie upadłościowym mogą wesprzeć przedsiębiorcę na wielu etapach – od analizy,czy wierzytelność podlega zgłoszeniu, przez przygotowanie prawidłowego zgłoszenia w systemie KRZ, aż po reprezentację wierzyciela w toku postępowania i w ewentualnych sporach dotyczących listy wierzytelności. Kancelaria Restrukturyzacyjna Kaczor Madejewska oferuje kompleksowe wsparcie zarówno dla dłużników, jak i wierzycieli – indywidualne podejście do każdej sprawy oraz wieloletnie doświadczenie w prowadzeniu postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych pozwalają na skuteczną ochronę interesów klientów niezależnie od strony, po której występują w postępowaniu.
FAQ
Czy mogę dochodzić należności od kontrahenta w upadłości na drodze zwykłej egzekucji komorniczej?
Nie. Z chwilą ogłoszenia upadłości postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko upadłemu ulegają umorzeniu z mocy prawa, a nowe nie mogą zostać wszczęte. Jedyną drogą dochodzenia roszczeń jest uczestnictwo w postępowaniu upadłościowym – a to wymaga wcześniejszego zgłoszenia wierzytelności.
Co się stanie, jeśli nie zgłoszę wierzytelności w terminie 30 dni?
Zgłoszenie po terminie jest nadal możliwe, ale wiąże się z obowiązkiem poniesienia zryczałtowanych kosztów postępowania. Ponadto spóźnione zgłoszenie jest uwzględniane dopiero w planach podziału sporządzonych po uznaniu wierzytelności. W najgorszym przypadku – po zatwierdzeniu ostatecznego planu podziału – zgłoszenie może zostać pozostawione bez rozpoznania.
Czy muszę korzystać z systemu KRZ, żeby zgłosić wierzytelność?
Tak. Od grudnia 2021 roku zgłoszenia wierzytelności w postępowaniach upadłościowych dokonuje się wyłącznie za pośrednictwem systemu teleinformatycznego – Krajowego Rejestru Zadłużonych. Wymaga to założenia konta w Portalu Użytkowników Zarejestrowanych i uwierzytelnienia się profilem zaufanym lub kwalifikowanym podpisem elektronicznym. W razie trudności technicznych warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.
Czy warto skonsultować się ze specjalistą w przypadku upadłości kontrahenta?
Zdecydowanie tak. Postępowanie upadłościowe rządzi się ścisłymi regułami proceduralnymi i terminami, których niedotrzymanie może skutkować utratą możliwości odzyskania należności. Kancelaria Restrukturyzacyjna Kaczor Madejewska zapewnia indywidualne doradztwo w zakresie zgłaszania wierzytelności, monitorowania postępowania oraz zabezpieczania interesów wierzycieli na każdym etapie procesu.
Autor: Ewa Madejewska
Licencjonowany doradca restrukturyzacyjny, adwokat.
Absolwentka studiów podyplomowych z prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego (likwidacja przedsiębiorstw) oraz restrukturyzacji i upadłości z aspektami ekonomicznym i zarządczymi dla zaawansowanych. Słuchacz studiów podyplomowych z wyceny przedsiębiorstw oraz modelowania finansowego. Posiada wiedzę i doświadczenie z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, finansów przedsiębiorstw oraz zarządzania strategicznego. Numer licencji: 2057, wspólnik w KPR Kancelaria Restrukturyzacyjna Kaczor Madejewska Sp. z o.o.
Źródła:
Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz.U. 2003 Nr 60, poz. 535 ze zm.) –https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20030600535
Materiał promocyjny
