Przeworsk/Dynów. Przeworska kolejka wąskotorowa „Pogórzanin” stanowi ważny element krajobrazu Pogórza Dynowskiego.
Została wpisana do rejestru zabytków w 1991 roku.
Jej historia sięga czasów cesarstwa austro-węgierskiego, kiedy to powstała koncepcja jej budowy w związku z budową cukrowni przez księcia Lubomirskiego w Przeworsku. Kolejka miała przewozić buraki cukrowe, płody rolne, drewno, żwir i kamienie.
W 1894 roku, właściciele ziemscy hrabiowie Scypior z Łopuszki Wielkiej i Skrzyński z Bachórza rozpoczęli starania o budowę kolejki.
Całkowite oddanie do użytku 46-kilometrowej linii wraz z budynkami i parowozownią zwrotną w Dynowie nastąpiło w 1904 roku. Dworzec w Dynowie zbudowano już w 1887 roku.
Trasa Kolejki Przeworsk-Dynów
Trasa kolejki przebiega przez malownicze tereny Pogórza Dynowskiego i powiaty rzeszowski oraz przeworski.
Podróż z Przeworska do Dynowa trwa około 3 godzin. Kolejka przejeżdża przez najdłuższy w Europie tunel kolei wąskotorowej w Szklarach, który ma 602 metry długości.
Stacje na trasie kolejki:
- Przeworsk Wąski
- Urzejowice
- Krzeczowice
- Kańczuga
- Łopuszka Wielka
- Manasterz
- Zagórze
- Hadle Szklarskie
- Jawornik Polski
- Bachórz
- Dynów
Tunel w Szklarach
Największą atrakcją na trasie kolejki jest tunel w Szklarach, który znajduje się pod wzgórzem „Łysa Góra”. Tunel został zbudowany w latach 1903-1904 jako element strategiczny, który w razie potrzeby można było wysadzić, aby uniemożliwić jego przejęcie przez wrogie wojska. Projektantem tunelu był Maurycy Machalski z Krajowego Biura Kolejowego we Lwowie.
Cechy tunelu:
- Długość: 602 metry
- Wlot i wylot: betonowe portale połączone z betonowymi skrzydłami pełniącymi rolę murów oporowych
- Obudowa: piaskowiec
- Sklepienie: kamień oraz prefabrykowane bloki betonowe
Kolejka przejeżdża przez tunel w całkowitej ciemności, ponieważ wszystkie światła zostają wyłączone, co stanowi dodatkową atrakcję dla podróżnych.
