Nienowice. Odkrycie archeologiczne. Stempel (Pintadera)
W miejscowości Nienowice w powiecie jarosławskim archeolodzy odkryli tajemniczy gliniany zabytek sprzed 2 500 lat, który mógł służyć do nanoszenia barwnika na tkaniny lub ciało.
To pierwsze tego typu znalezisko na terenie Polski, wskazujące na kontakty mieszkańców osiedla z kulturą Vekerzug z Kotliny Karpackiej.
Badania archeologiczne w Nienowicach
Wykopaliska w Nienowicach prowadzone były w 2011 roku przy okazji przygotowań do budowy autostrady A4. Odkryto pozostałości osiedla użytkowanego od VI do III/II wieku przed naszą erą, zamieszkanego przez społeczności kultury pomorskiej, a później częściowo przez ludność kultury jastorfskiej.
Wśród znalezisk wyróżniał się fragment glinianego ostrosłupa o ornamentowanej podstawie z geometrycznym wzorem i dołkami. Przedmiot miał 4,3 cm wysokości, a jego podstawa mierzyła 4,2 x 3,7 cm.
Interpretacja funkcji pintadery
Początkowo zabytek uznano za fragment figurki lub podstawki kultury jastorfskiej, związanej z kultem ognia. Nowsze badania wskazują jednak, że może to być pintadera – stempel gliniany używany do nanoszenia barwników. Pintadery są charakterystyczne dla kultury Vekerzug z wczesnej epoki żelaza i najczęściej odkrywane są w grobach dorosłych kobiet wraz z barwnikami i narzędziami kosmetycznymi.
Stempel z Nienowic ma charakter negatywowy, co oznacza, że nanoszono nim tło wzoru, np. przy użyciu wosku lub żywicy, a następnie zanurzano tkaninę w barwniku. Dzięki temu powstawały wzory barwnych trójkątów i kółek.
Znaleziska świadczące o kontaktach kulturowych
Pintadera nie jest jedynym dowodem kontaktów Nienowic ze społecznościami kultury Vekerzug. Wśród innych artefaktów znaleziono m.in. żółte paciorki z masy szklanej, charakterystyczne przęśliki do wrzecion tkackich oraz naczynia wytwarzane przy użyciu koła garncarskiego – jedne z najstarszych tego typu w Polsce.
Gdzie można zobaczyć pintaderę z Nienowic
Odkryty gliniany stempel oraz pozostałe zabytki z osiedla w Nienowicach są eksponowane na wystawie stałej w Muzeum w Jarosławiu – Kamienica Orsettich, gdzie można obejrzeć unikatowe świadectwa życia i rzemiosła mieszkańców regionu sprzed 2 500 lat.
