Aktualizacja programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia odpowiedzią na sytuację geopolityczną
Samorząd województwa podkarpackiego zakończył negocjacje z Komisją Europejską dotyczące aktualizacji programu Fundusze Europejskie dla Podkarpacia (FEP). Zmiany są bezpośrednią reakcją na nowe wyzwania geopolityczne w Europie, w szczególności na konsekwencje wojny w Ukrainie oraz rosnące znaczenie regionów przygranicznych.
W ramach uzgodnionych zmian ponad 1,2 mld zł, czyli około 290 mln euro, zostanie przeznaczone na rozwój nowych obszarów związanych z bezpieczeństwem, odpornością oraz technologiami podwójnego zastosowania.
Region przygraniczny o strategicznym znaczeniu dla Unii Europejskiej
Jednym z przełomowych efektów negocjacji jest uznanie przez Komisję Europejską wschodniej granicy Unii Europejskiej – w tym Podkarpacia – za obszar o szczególnym znaczeniu strategicznym. To podejście obejmuje nie tylko granice z Rosją i Białorusią, ale również z Ukrainą.
Takie podejście otwiera nowe możliwości finansowania inwestycji, które zwiększają bezpieczeństwo oraz odporność regionu na zagrożenia o charakterze militarnym, infrastrukturalnym i społecznym.
Technologie dual-use kluczowym elementem rozwoju regionu
Centralnym elementem aktualizacji programu jest wsparcie dla technologii podwójnego zastosowania, czyli takich, które mogą być wykorzystywane zarówno w sektorze cywilnym, jak i obronnym.
Na ten cel przeznaczono aż 12,8 proc. całkowitych środków programu, co przekłada się na około 290 mln euro. To więcej niż wymagane minimum ustalone przez Komisję Europejską.
Jednym z najważniejszych projektów w tym obszarze jest rozwój Doliny Dronowej – inicjatywy zakładającej budowę centrum certyfikacji oraz rozwoju systemów bezzałogowych.
Wsparcie dla MŚP i rozwój innowacyjnych technologii
Znacząca część środków – około 360 mln zł – trafi do małych i średnich przedsiębiorstw działających w sektorze technologii podwójnego zastosowania. To szansa na dynamiczny rozwój startupów oraz współpracę z uczelniami wyższymi.
Wsparcie obejmie projekty badawczo-rozwojowe oraz wdrażanie innowacyjnych rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa i odporności, które mogą znaleźć zastosowanie zarówno w gospodarce, jak i systemach obronnych.
Inwestycje w infrastrukturę transportową i lotniczą
Drugim kluczowym obszarem inwestycji jest rozwój odpornej infrastruktury transportowej, na który przeznaczono ponad 403 mln zł.
Środki te zostaną wykorzystane m.in. na:
-
modernizację dróg wojewódzkich,
-
rozwój i wzmocnienie lotniska w Jasionce,
-
wsparcie infrastruktury lotnisk w Krośnie i Mielcu.
Inwestycje te mają zwiększyć mobilność oraz znaczenie regionu w kontekście logistycznym i strategicznym.
Rozwój kompetencji mieszkańców w zakresie bezpieczeństwa
Na rozwój umiejętności mieszkańców w obszarze bezpieczeństwa przeznaczono 245 mln zł. W ramach tego priorytetu realizowany będzie m.in. program „Akademia dronów”, skierowany do uczniów i nauczycieli.
Program ma na celu rozwijanie praktycznych kompetencji technicznych oraz przygotowanie młodego pokolenia do pracy w sektorze nowoczesnych technologii.
Bezpieczeństwo wodne i infrastruktura krytyczna
Kolejnym ważnym elementem programu jest zapewnienie bezpieczeństwa dostaw wody. Na ten cel przeznaczono 115 mln zł.
Inwestycje obejmą:
-
budowę nowych ujęć wody,
-
rozwój systemów monitoringu sieci wodociągowej,
-
zwiększenie odporności infrastruktury na sytuacje kryzysowe.
Edukacja obronna i przygotowanie młodzieży
Ostatni z nowych priorytetów dotyczy edukacji obronnej i survivalowej. Na jego realizację przeznaczono 44 mln zł.
Środki te pozwolą na rozwój programów edukacyjnych w szkołach, które zwiększą świadomość młodzieży w zakresie bezpieczeństwa oraz przygotowania do sytuacji kryzysowych.
Dłuższy czas realizacji projektów i nowe możliwości finansowania
Jednym z dodatkowych efektów negocjacji jest wydłużenie okresu kwalifikowania wydatków do końca 2030 roku. To znaczące ułatwienie dla beneficjentów, którzy będą mieli więcej czasu na realizację inwestycji.
Ostateczna akceptacja zmian przez Komisję Europejską spodziewana jest w kwietniu. Po jej uzyskaniu możliwe będzie szybkie uruchomienie naborów wniosków i rozpoczęcie realizacji nowych projektów w regionie.
